اقتصاد رفتاری

اقتصاد رفتاری شاخه ای از اقتصاد است که به روشی علمی به بررسی ابعاد رواشناسی و رفتار انسانی در اقتصاد می پردازد و بر این واقعیت، که انسان ها در تصمیمات اقتصادی خود احساسات شان را دخیل کرده و بر حسب هیجانات خود رفتار می کنند پایه ریزی شده است.

شاید شما هم بارها از خود پرسیده باشید که چرا با اینکه می دانستید در موقعیت خاصی باید تصمیم A را می گرفتید نهایتا” تصمیم B را اتخاذ کردید و متحمل ضرر سنگینی شدید. ریشه این گونه اتفاقات را باید در احساسات مربوط به لحظه تصمیم گیری جست. در واقع برخلاف انتظار، انسان نمی تواند طبق داده های موجود، مثل یک ربات و صرفا” بر اساس منطق رفتار کند و کاری را انجام دهد که علم اقتصاد از او انتظار دارد. در واقع تصمیم گیران حوزه های اقتصادی نه ربات، بلکه انسان هایی هستند دارای محدودیت های شناختی و انگیزه های مختلف.
در این راستا، اقتصاددانان این حوزه نشان دادند که انسان در شرایط پیچیده، تصمیمات اقتصادی خود را  نه بر حسب منطق و عقلانیت، بلکه بر اساس هیجانات و احساسات شخصی می گیرد. این رفتارها در جامعه، افراد را به صورت  گله ای در مسیر مشخصی هدایت می کند و باعث می شود همگی تحت تاثیر جمع، رفتارهای یکسانی داشته باشند. خرید در قله های قیمتی، فروش در کف، تک سهم شدن، هجوم به یک بازار خاص و غیره از جمله تصمیمات گله ای می باشند که افراد در شرایط خاص اتخاذ می کنند.
به عنوان مثال، هجوم مردم به بازار سهام در سال ۹۹ یکی از رفتارهای گله ای در آن سال بود که منجر به ضرر سنگین توده مردم و اکثر مبتدیان شد و به ما آموخت که صرفا” به تبعیت از دیگران وبدون دانش و اطلاعات وارد هیچ بازاری نشویم و سوگیری های رفتاری در بازارهای مالی را بشناسیم. این اتفاق نه تنها در ایران بلکه در همه جای دنیا مسبوق به سابقه است؛ همانطور که در حباب سهام دریای جنوب، حباب دات کام در سهام شرکت های فناوری و پیاز گل لاله در هلند نیز شاهد آن بوده ایم.
در مطلب دیگری به سوگیری های شناختی که مهمترین مبحث در اقتصاد رفتاری است می پردازیم با ما همراه باشید.

بیشتر بخوانید

نقشه راه سرمایه گذاری
اهمیت روند
تحلیل تکنیکال یا بنیادی؟

نویسنده:Zohre-Esmaeeli

تاریخ انتشار:January 27, 2026